⚖️ Prawo cywilne i handlowe

1. Które stwierdzenia dotyczące umowy przewozu uregulowanej w Kodeksie cywilnym są prawdziwe?

1. Przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się tylko wtedy, gdy przewóz nie jest uregulowany odrębnymi przepisami
2. Umowa przewozu wymaga formy aktu notarialnego, gdy wartość przewożonej przesyłki przekracza 10 000 zł
3. Umowa przewozu jest z definicji nieodpłatna, a wynagrodzenie może wynikać tylko z odrębnej umowy zlecenia
4. Przewoźnik zobowiązuje się do przewiezienia osób lub rzeczy w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa

Zgodnie z art. 774 k.c. przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Umowa jest więc odpłatna z definicji. Art. 775 k.c. stanowi, że przepisy tytułu o przewozie stosuje się do poszczególnych rodzajów transportu tylko o tyle, o ile przewóz nie jest uregulowany odrębnymi przepisami — w transporcie drogowym takim przepisem jest Prawo przewozowe. Kodeks nie wymaga żadnej formy szczególnej.

2. Jakie dane wysyłający powinien podać przewoźnikowi przy zawarciu umowy przewozu rzeczy według art. 779 Kodeksu cywilnego?

1. Numer polisy ubezpieczenia cargo wraz z sumą ubezpieczenia każdej sztuki przesyłki oddanej do przewozu
2. Swój adres oraz adres odbiorcy, a także miejsce przeznaczenia przesyłki i sposób jej opakowania
3. Wartość rzeczy szczególnie cennych, jeżeli takie rzeczy znajdują się w przesyłce oddanej do przewozu
4. Numer rejestracyjny pojazdu, którym ma być wykonany przewóz, oraz nazwisko kierowcy wskazanego do jazdy

Art. 779 k.c. wymienia obowiązki informacyjne wysyłającego: powinien podać przewoźnikowi swój adres oraz adres odbiorcy, miejsce przeznaczenia, oznaczenie przesyłki według rodzaju, ilości oraz sposobu opakowania, jak również wartość rzeczy szczególnie cennych. Kodeks nie wymaga wskazania polisy ubezpieczeniowej ani danych pojazdu — ubezpieczenie ładunku jest kwestią odrębnej umowy, a dobór środka transportu należy do przewoźnika.

3. Które zdanie jest zgodne z art. 780 i 781 Kodeksu cywilnego dotyczącymi listu przewozowego?

1. List przewozowy musi zostać sporządzony w trzech egzemplarzach pod rygorem nieważności umowy przewozu rzeczy
2. List przewozowy jest jedynym dopuszczalnym dowodem zawarcia umowy przewozu rzeczy między przedsiębiorcami
3. Wysyłający powinien wystawić list przewozowy na żądanie przewoźnika, a przewoźnik wydaje mu kopię na jego żądanie
4. Przewoźnik nie może zamieszczać w liście zastrzeżeń co do stanu przesyłki, bo list wystawia wyłącznie wysyłający

Według art. 780 k.c. na żądanie przewoźnika wysyłający powinien wystawić list przewozowy, a przewoźnik wydaje wysyłającemu na jego żądanie kopię listu albo inne poświadczenie przyjęcia przesyłki. Art. 781 § 2 k.c. nakazuje przewoźnikowi zamieścić w liście zastrzeżenie, gdy wadliwy stan przesyłki jest widoczny; w przeciwnym razie domniemywa się, że przesyłka była w należytym stanie. Kodeks nie wymaga trzech egzemplarzy (to wymóg art. 5 Konwencji CMR) i nie czyni z listu jedynego dowodu umowy.

4. Które stwierdzenia dotyczące wysokości odszkodowania za utratę przesyłki według art. 788 Kodeksu cywilnego są prawdziwe?

1. Za ubytek nieprzekraczający granic ustalonych w przepisach lub zwyczajowo przyjętych przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności
2. Odszkodowanie nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa
3. Odszkodowanie obejmuje zawsze pełną utraconą korzyść odbiorcy, w tym zyski z niezrealizowanej dalszej odsprzedaży towaru
4. Za utratę pieniędzy i kosztowności przewoźnik odpowiada zawsze w pełnej wysokości, niezależnie od tego, czy je zgłoszono

Art. 788 § 1 k.c. ogranicza odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki do zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika. Według § 2 przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic ustalonych we właściwych przepisach lub zwyczajowo przyjętych, a według § 3 za utratę pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cennych odpowiada tylko wtedy, gdy ich właściwości podano przy zawarciu umowy. Utracone korzyści nie mieszczą się w granicy zwykłej wartości.

5. Które stwierdzenie o przedawnieniu roszczeń z umowy przewozu rzeczy według Kodeksu cywilnego jest prawdziwe?

1. Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem trzech lat od dnia dostarczenia przesyłki odbiorcy
2. Roszczenia zwrotne przewoźnika przeciwko innym przewoźnikom przedawniają się z upływem trzech lat od naprawienia szkody
3. Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się według ogólnego terminu sześcioletniego z art. 118 Kodeksu cywilnego
4. Roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki odbiorcy

Art. 792 k.c. przewiduje roczny termin przedawnienia roszczeń z umowy przewozu rzeczy, liczony od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem — od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona. Roszczenia zwrotne między przewoźnikami (art. 793 k.c.) przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia naprawienia szkody albo wytoczenia powództwa. Ogólny termin z art. 118 k.c. nie ma tu zastosowania, bo istnieje przepis szczególny.

6. Które stwierdzenia dotyczące ustawowego prawa zastawu przewoźnika na przesyłce (art. 790 Kodeksu cywilnego) są prawdziwe?

1. Zastaw przysługuje, dopóki przesyłka znajduje się u przewoźnika lub u osoby, która dzierży ją w jego imieniu
2. Zastaw powstaje dopiero po wpisaniu go do rejestru zastawów prowadzonego przez właściwy sąd rejonowy
3. Zastaw wygasa z chwilą załadunku przesyłki na pojazd innego przewoźnika, choćby działał on na zlecenie pierwszego
4. Zastaw zabezpiecza roszczenia z umowy przewozu, w szczególności przewoźne, składowe, opłaty celne i inne wydatki

Art. 790 § 1 k.c. przyznaje przewoźnikowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy przewozu, w szczególności przewoźnego, składowego, opłat celnych i innych wydatków. Zastaw trwa, dopóki przesyłka znajduje się u przewoźnika lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki przewoźnik może nią rozporządzać za pomocą dokumentów. Jest to zastaw ustawowy, więc nie wymaga wpisu do rejestru zastawów. Podobną regulację zawiera art. 57 Prawa przewozowego.

7. Odbiorca zapłacił należności przewoźnika i przyjął przesyłkę bez zastrzeżeń. Które zdania są zgodne z art. 791 Kodeksu cywilnego?

1. Roszczenia zachowuje w każdym przypadku, o ile wniesie pisemną reklamację w ciągu trzech miesięcy od odbioru
2. Co do zasady wygasają wszelkie roszczenia przeciwko przewoźnikowi wynikające z zawartej umowy przewozu
3. Roszczenia z tytułu niewidocznych uszkodzeń zachowuje, jeżeli zawiadomił przewoźnika w ciągu tygodnia od przyjęcia
4. Wygaśnięcie roszczeń następuje także wtedy, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika

Według art. 791 § 1 k.c. wskutek zapłaty należności przewoźnika i przyjęcia przesyłki bez zastrzeżeń wygasają wszelkie roszczenia przeciwko przewoźnikowi wynikające z umowy przewozu. § 2 wyłącza z tego roszczenia z tytułu niewidocznych uszkodzeń, jeżeli odbiorca w ciągu tygodnia od chwili przyjęcia przesyłki zawiadomił o nich przewoźnika, oraz roszczenia o szkody wynikłe z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa. Trzymiesięczny termin dotyczy skuteczności reklamacji w Prawie przewozowym (art. 75), a nie zachowania roszczeń w tym trybie.

8. Przewoźnik oddał przesyłkę do przewozu innemu przewoźnikowi. Które stwierdzenie wynika z art. 789 Kodeksu cywilnego?

1. Przewoźnicy przyjmujący przesyłkę na podstawie tego samego listu odpowiadają wyłącznie w częściach równych
2. Oddanie przesyłki innemu przewoźnikowi wymaga uprzedniej pisemnej zgody wysyłającego pod rygorem nieważności
3. Odpowiedzialność pierwszego przewoźnika wygasa z chwilą wydania przesyłki drugiemu przewoźnikowi za pokwitowaniem
4. Pierwszy przewoźnik ponosi odpowiedzialność za czynności dalszych przewoźników tak jak za swoje własne czynności

Art. 789 § 1 k.c. pozwala przewoźnikowi oddać przesyłkę innemu przewoźnikowi na całą przestrzeń przewozu lub jej część, jednak ponosi on odpowiedzialność za czynności dalszych przewoźników jak za swoje własne. § 2 wprowadza solidarną (nie w częściach równych) odpowiedzialność każdego przewoźnika, który przyjmuje przesyłkę na podstawie tego samego listu przewozowego, a § 3 przyznaje przewoźnikowi, który naprawił szkodę, roszczenie zwrotne. Zgoda wysyłającego nie jest wymagana, a odpowiedzialność nie wygasa przez samo przekazanie przesyłki.

9. Rozpoczęcie przewozu doznało czasowej przeszkody z okoliczności dotyczącej przewoźnika. Które zdania są zgodne z art. 783 Kodeksu cywilnego?

1. Wysyłający traci prawo odstąpienia, jeżeli przewoźnik zapowiedział usunięcie przeszkody w ciągu czterdziestu ośmiu godzin
2. Wynagrodzenie za dokonaną część należy się w granicach tego, co wysyłający na kosztach przewozu zaoszczędził
3. Wysyłający może od umowy odstąpić, dając przewoźnikowi odpowiednie wynagrodzenie za dokonaną część przewozu
4. Przewoźnik zachowuje pełne przewoźne, ponieważ przeszkoda czasowa nie zwalnia wysyłającego z obowiązku zapłaty

Art. 783 k.c. stanowi, że jeżeli rozpoczęcie lub dokonanie przewozu dozna czasowej przeszkody wskutek okoliczności dotyczącej przewoźnika, wysyłający może od umowy odstąpić, powinien jednak dać przewoźnikowi odpowiednie wynagrodzenie za dokonaną część przewozu w granicach tego, co na kosztach przewozu oszczędził. Przepis nie uzależnia prawa odstąpienia od czasu trwania przeszkody ani nie zachowuje przewoźnikowi pełnego przewoźnego.

10. Które stwierdzenia o uprawnieniach i obowiązkach odbiorcy po nadejściu przesyłki (art. 784-786 Kodeksu cywilnego) są prawdziwe?

1. Przewoźnik powinien niezwłocznie zawiadomić odbiorcę o nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia
2. Odbiorca może w imieniu własnym żądać wydania przesyłki, jeżeli jednocześnie wykona zobowiązania z umowy
3. Przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty należności przewoźnika
4. Odbiorca może odmówić zapłaty należności z listu, jeżeli nie był stroną umowy zawartej przez wysyłającego

Art. 784 k.c. nakłada na przewoźnika obowiązek niezwłocznego zawiadomienia odbiorcy o nadejściu przesyłki. Według art. 785 k.c. po nadejściu przesyłki odbiorca może w imieniu własnym wykonać wszelkie prawa wynikające z umowy przewozu, w szczególności żądać wydania przesyłki i listu przewozowego, jeżeli jednocześnie wykona zobowiązania wynikające z tej umowy. Art. 786 k.c. przesądza, że przez przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty oznaczonych w liście należności przewoźnika — nie może więc zasłaniać się brakiem udziału w zawarciu umowy.

11. Które zdanie dotyczące przewozu osób według art. 776-778 Kodeksu cywilnego jest prawdziwe?

1. Roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem trzech lat od dnia wykonania przewozu przez przewoźnika
2. Za bagaż podręczny przewoźnik odpowiada na zasadzie ryzyka, niezależnie od winy, do wysokości dwukrotności ceny biletu
3. Przewoźnik nie ma obowiązku zapewnienia podróżnym warunków bezpieczeństwa, jeżeli bilet zawiera wyłączenie tej odpowiedzialności
4. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik odpowiada tylko wtedy, gdy szkoda wynikła z jego winy

Art. 776 k.c. zobowiązuje przewoźnika do zapewnienia podróżnym odpowiadających rodzajowi transportu warunków bezpieczeństwa i higieny oraz takich wygód, jakie ze względu na rodzaj transportu uważa się za niezbędne — obowiązku tego nie da się wyłączyć wzmianką na bilecie. Art. 777 § 1 k.c. ogranicza odpowiedzialność za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, do przypadków szkody wynikłej z winy przewoźnika. Art. 778 k.c. przewiduje roczny (nie trzyletni) termin przedawnienia liczony od dnia wykonania przewozu.

12. Które stwierdzenia dotyczące umowy spedycji uregulowanej w art. 794-804 Kodeksu cywilnego są prawdziwe?

1. Spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem do wysłania lub odbioru przesyłki albo innych usług związanych z przewozem
2. Spedytor nigdy nie może sam wykonać przewozu, gdyż wyklucza to jego status pośrednika w organizacji transportu
3. Do umowy spedycji stosuje się odpowiednio przepisy o umowie przewozu, ponieważ spedycja jest jej odmianą
4. Spedytor może występować w imieniu własnym albo w imieniu dającego zlecenie, zależnie od treści zawartej umowy

Według art. 794 § 1 k.c. przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do wysłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z jej przewozem; § 2 pozwala mu działać w imieniu własnym albo dającego zlecenie. Art. 796 k.c. odsyła odpowiednio do przepisów o zleceniu, nie o przewozie. Art. 800 k.c. wyraźnie dopuszcza, że spedytor sam dokona przewozu — ma wówczas jednocześnie prawa i obowiązki przewoźnika.

13. Które zdania o odpowiedzialności spedytora za przewoźników i o przedawnieniu roszczeń z umowy spedycji są prawdziwe?

1. Spedytor odpowiada za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi się posługuje, chyba że nie ponosi winy w wyborze
2. Spedytor odpowiada za przewoźnika na zasadzie ryzyka, bez możliwości powołania się na brak winy w jego wyborze
3. Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem roku, liczonego różnie zależnie od rodzaju zdarzenia
4. Roszczenia spedytora przeciwko przewoźnikom przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym spedytor naprawił szkodę

Art. 799 k.c. przewiduje, że spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy wykonaniu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w wyborze — jest to więc odpowiedzialność oparta na domniemaniu winy w wyborze, nie na zasadzie ryzyka. Art. 803 k.c. ustala roczny termin przedawnienia, liczony od dnia dostarczenia przesyłki, od dnia, w którym miała być dostarczona, albo od dnia wykonania zlecenia. Art. 804 k.c. przewiduje sześć miesięcy (nie rok) dla roszczeń zwrotnych spedytora wobec przewoźników i dalszych spedytorów.

14. Które stwierdzenia dotyczące zakresu zastosowania ustawy Prawo przewozowe z 15 listopada 1984 r. są prawdziwe?

1. Ustawa reguluje odpłatny przewóz osób i rzeczy wykonywany na podstawie umowy przez uprawnionych przewoźników
2. Przepisy ustawy stosuje się do przewozów międzynarodowych, jeżeli umowa międzynarodowa nie stanowi inaczej
3. Ustawa obejmuje również transport morski, lotniczy i konny na tych samych zasadach co transport drogowy i kolejowy
4. Ustawa ma zastosowanie wyłącznie do przewozów wykonywanych przez przedsiębiorstwa państwowe i komunalne

Art. 1 ust. 1 Prawa przewozowego stanowi, że ustawa reguluje przewóz osób i rzeczy wykonywany odpłatnie na podstawie umowy przez uprawnionych do tego przewoźników, z wyjątkiem transportu morskiego, lotniczego i konnego. Art. 1 ust. 3 rozciąga stosowanie ustawy na przewozy międzynarodowe, jeżeli umowa międzynarodowa nie stanowi inaczej — w transporcie drogowym rzeczy taką umową jest Konwencja CMR. Forma własności przewoźnika nie ma znaczenia.

15. W jaki sposób, zgodnie z art. 16 Prawa przewozowego, dochodzi do zawarcia umowy przewozu osób?

1. Wyłącznie przez podpisanie pisemnej umowy z kierowcą lub kasjerem przewoźnika przed wejściem do autobusu
2. Przez nabycie biletu na przejazd przed rozpoczęciem podróży albo spełnienie innych warunków dostępu określonych przez przewoźnika
3. Przez samo zajęcie miejsca w środku transportowym, jeżeli przewoźnik nie ustalił innych warunków dostępu do pojazdu
4. Wyłącznie przez rejestrację podróżnego w systemie elektronicznym przewoźnika co najmniej dobę przed odjazdem

Art. 16 ust. 1 Prawa przewozowego wskazuje trzy sposoby zawarcia umowy przewozu osób: nabycie biletu przed rozpoczęciem podróży, spełnienie innych określonych przez przewoźnika warunków dostępu do środka transportowego, a w razie ich nieustalenia — samo zajęcie miejsca w środku transportowym. Pisemna umowa z kierowcą ani wcześniejsza rejestracja nie są wymagane; bilet jest tylko dowodem zawarcia umowy, a nie jedyną jej formą.

16. Które zdania o bilecie i o odstąpieniu podróżnego od umowy przewozu według art. 16-18 Prawa przewozowego są prawdziwe?

1. Podróżny może odstąpić od umowy przed rozpoczęciem podróży albo w miejscu zatrzymania środka transportowego na trasie
2. Przy odstąpieniu podróżnemu nie przysługuje żaden zwrot należności, ponieważ bilet nabywa się na własne ryzyko
3. Odstępne potrąca się zawsze, także wtedy, gdy podróżny odstępuje od umowy z przyczyn leżących po stronie przewoźnika
4. Na bilecie umieszcza się nazwę przewoźnika, relację lub strefę przejazdu oraz wysokość należności za przejazd

Art. 16 ust. 2 Prawa przewozowego wymienia dane biletu: nazwę przewoźnika, relację lub strefę przejazdu, wysokość należności za przejazd i zakres uprawnień do ulgi. Art. 17 pozwala podróżnemu zmienić umowę lub odstąpić od niej przed rozpoczęciem podróży albo w miejscu zatrzymania środka transportowego na drodze przewozu. Art. 18 przyznaje zwrot należności stosowny do niewykorzystanego świadczenia po potrąceniu odstępnego, którego nie stosuje się, jeżeli podróżny odstąpił z przyczyn występujących po stronie przewoźnika.

17. Za jakie szkody podróżnego odpowiada przewoźnik według art. 62 i 63 Prawa przewozowego?

1. Za bagaż podręczny — na zasadzie ryzyka, do kwoty dwukrotności ceny biletu, bez badania winy przewoźnika
2. Za szkodę, jaką poniósł podróżny wskutek przedwczesnego odjazdu środka transportowego z przystanku
3. Za szkodę wskutek opóźnionego przyjazdu lub odwołania regularnie kursującego środka transportowego
4. Za rzeczy przewożone przez podróżnego pod własnym nadzorem — tylko jeżeli szkoda powstała z winy przewoźnika

Art. 62 ust. 1 Prawa przewozowego przewiduje odpowiedzialność przewoźnika za szkodę, jaką poniósł podróżny wskutek przedwczesnego odjazdu środka transportowego, a ust. 2 — za szkodę wskutek opóźnionego przyjazdu lub odwołania regularnie kursującego środka transportowego. Art. 63 ust. 1 ogranicza odpowiedzialność za rzeczy, które podróżny przewozi ze sobą pod własnym nadzorem, do szkód powstałych z winy przewoźnika; jedynie przesyłki bagażowe traktuje się jak przesyłki towarowe. Kwotowego limitu do dwukrotności ceny biletu ustawa nie zna.

18. Jakie dane nadawca zamieszcza w liście przewozowym zgodnie z art. 38 ust. 2 Prawa przewozowego?

1. Numer rejestracyjny pojazdu i numer prawa jazdy kierowcy, który będzie wykonywał przewóz przesyłki
2. Nazwę i adres nadawcy, jego podpis oraz określenie placówki przewoźnika zawierającej umowę przewozu
3. Numer rachunku bankowego przewoźnika oraz termin zapłaty przewoźnego uzgodniony w umowie ramowej
4. Miejsce przeznaczenia przesyłki oraz nazwę i adres odbiorcy, któremu przesyłka ma zostać wydana

Art. 38 ust. 2 Prawa przewozowego wymienia dane listu przewozowego: nazwę i adres nadawcy, jego podpis oraz określenie placówki przewoźnika zawierającej umowę; miejsce przeznaczenia przesyłki oraz nazwę i adres odbiorcy; określenie rzeczy, masy, liczby sztuk przesyłki, sposobu opakowania i oznaczenia; inne wskazania i oświadczenia wymagane albo dopuszczone przepisami. Dane pojazdu, kierowcy ani warunki płatności nie są obowiązkowym elementem listu.

19. Które stwierdzenie dotyczące dowodu zawarcia umowy przewozu przesyłki towarowej (art. 47 Prawa przewozowego) jest prawdziwe?

1. Dowodem zawarcia umowy przewozu może być wyłącznie faktura VAT wystawiona przez przewoźnika po wykonaniu przewozu
2. Bez papierowego listu przewozowego z pieczęcią przewoźnika umowa przewozu rzeczy jest nieważna z mocy prawa
3. Listem przewozowym może być także przekaz elektroniczny, wydruk komputerowy lub inny dokument z danymi z art. 38
4. List przewozowy sporządza wyłącznie przewoźnik, a nadawca nie otrzymuje żadnego egzemplarza dokumentu

Art. 47 ust. 1 Prawa przewozowego stanowi, że dowodem zawarcia umowy przewozu jest potwierdzony przez przewoźnika list przewozowy, którym może być także przekaz elektroniczny, wydruk komputerowy lub inny dokument zawierający dane określone w art. 38; jeden egzemplarz otrzymuje nadawca (ust. 2). Ustawa nie uzależnia ważności umowy od formy papierowej ani od pieczęci — list ma znaczenie dowodowe, a nie konstytutywne, a faktura nie jest listem przewozowym.

20. Które zdania o prawie nadawcy do rozporządzania przesyłką według art. 48 Prawa przewozowego są prawdziwe?

1. Nadawca może odstąpić od umowy przewozu lub wprowadzić zmiany, w tym zmienić miejsce przeznaczenia lub odbiorcę
2. Uprawnienie nadawcy wygasa, gdy odbiorca wprowadził zmianę umowy, przyjął list przewozowy lub odebrał przesyłkę
3. Nadawca zachowuje prawo rozporządzania przesyłką bezterminowo, także po jej wydaniu odbiorcy w miejscu przeznaczenia
4. Zmiana umowy wymaga zgody kierowcy wykonującego przewóz, wyrażonej na piśmie na egzemplarzu listu przewozowego

Art. 48 ust. 1 Prawa przewozowego przyznaje nadawcy prawo odstąpienia od umowy przewozu lub wprowadzenia zmian: może zmienić miejsce przeznaczenia, odbiorcę albo zażądać zwrotu przesyłki. Według ust. 4 uprawnienie to wygasa, gdy odbiorca wprowadził zmianę umowy przewozu, przyjął list przewozowy albo odebrał przesyłkę. Uprawnienie nie jest więc bezterminowe, a zgoda kierowcy nie jest przesłanką zmiany — kierowca nie jest stroną umowy.

21. Które stwierdzenia dotyczące czynności ładunkowych według art. 43 Prawa przewozowego są prawdziwe?

1. Sposób załadunku nie ma znaczenia dla nadawcy, bo za zgodność przewozu z przepisami ruchu drogowego odpowiada kierowca
2. Czynności ładunkowe zawsze obciążają przewoźnika, ponieważ to on odpowiada za stan pojazdu i przewożonego ładunku
3. Wykonujący czynności ładunkowe musi je wykonać tak, aby nie przekroczyć dopuszczalnej masy pojazdu i nacisków osi
4. Jeżeli umowa lub przepis szczególny nie stanowią inaczej, czynności ładunkowe należą do nadawcy lub odbiorcy

Art. 43 ust. 1 Prawa przewozowego stanowi, że jeżeli umowa lub przepis szczególny nie stanowią inaczej, czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Według ust. 2 nadawca, odbiorca lub inny podmiot wykonujący te czynności jest obowiązany wykonać je w sposób zapewniający przewóz przesyłki zgodnie z przepisami ruchu drogowego i przepisami o drogach publicznych, w szczególności niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów lub nacisków osi. Domyślnie nie obciążają one przewoźnika.

22. Które okoliczności zwalniają przewoźnika od odpowiedzialności za szkodę w przesyłce zgodnie z art. 65 Prawa przewozowego?

1. Szkoda powstała wskutek ładowania, rozmieszczenia lub wyładowywania rzeczy przez nadawcę lub odbiorcę
2. Szkoda powstała z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy, niewywołanych winą przewoźnika
3. Szkoda powstała z właściwości towaru albo wskutek siły wyższej, co przewoźnik jest w stanie udowodnić
4. Szkoda powstała wskutek wady pojazdu użytego do przewozu, której przewoźnik nie mógł wykryć przed wyjazdem

Art. 65 ust. 2 Prawa przewozowego zwalnia przewoźnika, jeżeli utrata, ubytek, uszkodzenie albo opóźnienie powstały z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy, niewywołanych winą przewoźnika, z właściwości towaru albo wskutek siły wyższej; dowód ciąży na przewoźniku. Ust. 3 pkt 4 wymienia dodatkowo ładowanie, rozmieszczenie lub wyładowywanie rzeczy przez nadawcę lub odbiorcę. Wada pojazdu nie zwalnia przewoźnika — pojazd jest jego sferą ryzyka, co wprost potwierdza też art. 17 ust. 3 Konwencji CMR.

23. Jak ustala się wysokość odszkodowania za utratę przesyłki według art. 80 Prawa przewozowego?

1. W pierwszej kolejności na podstawie ceny wskazanej w rachunku dostawcy lub sprzedawcy przewożonych rzeczy
2. Zawsze według ceny detalicznej w miejscu przeznaczenia w dniu, w którym przesyłka miała zostać dostarczona
3. Zawsze według wartości zadeklarowanej przez odbiorcę w reklamacji, bez możliwości jej podważenia przez przewoźnika
4. W braku rachunku — na podstawie ceny wynikającej z cennika obowiązującego w dniu nadania przesyłki do przewozu

Art. 80 ust. 1 Prawa przewozowego ustala kolejność: odszkodowanie za utratę lub ubytek nie może przewyższać wartości ustalonej na podstawie ceny wskazanej w rachunku dostawcy lub sprzedawcy, a w jego braku — ceny wynikającej z cennika obowiązującego w dniu nadania przesyłki, bądź wartości rzeczy tego samego rodzaju i gatunku w miejscu i czasie ich nadania. Gdy nie da się tego ustalić, wysokość określa rzeczoznawca (ust. 2). Punktem odniesienia jest miejsce i czas nadania, nie miejsce przeznaczenia ani jednostronna deklaracja odbiorcy.

24. Wskutek zwłoki w przewozie powstała szkoda inna niż w przesyłce. Które zdanie jest zgodne z art. 83 Prawa przewozowego?

1. Przewoźnik nie odpowiada za szkodę inną niż w przesyłce, ponieważ Prawo przewozowe chroni wyłącznie sam ładunek
2. Odszkodowanie za zwłokę jest ograniczone do jednokrotności przewoźnego, tak jak w art. 23 ust. 5 Konwencji CMR
3. Przewoźnik obowiązany jest do odszkodowania do wysokości podwójnej kwoty przewoźnego, niezależnie od szkody w przesyłce
4. Przewoźnik odpowiada za pełną szkodę wynikłą ze zwłoki, w tym za kary umowne zapłacone przez odbiorcę jego kontrahentom

Art. 83 ust. 1 Prawa przewozowego stanowi, że jeżeli wskutek zwłoki w przewozie powstała szkoda inna niż w przesyłce, przewoźnik jest obowiązany do zapłacenia odszkodowania do wysokości podwójnej kwoty przewoźnego. Ust. 2 dodaje, że jeżeli wskutek zwłoki powstała również szkoda w przesyłce, odszkodowanie ustalone według art. 81 przysługuje niezależnie. Limit krajowy to podwójne przewoźne — inaczej niż w Konwencji CMR, gdzie art. 23 ust. 5 ogranicza odszkodowanie za opóźnienie do kwoty przewoźnego.

25. Które zdania o protokolarnym ustaleniu stanu przesyłki według art. 74 Prawa przewozowego są prawdziwe?

1. Jeżeli przed wydaniem przesyłki okaże się, że doznała ubytku lub uszkodzenia, przewoźnik ustala protokolarnie jej stan
2. Przewoźnik ustala stan przesyłki także na żądanie uprawnionego, który twierdzi, że przesyłka została naruszona
3. Ustalenie stanu przesyłki po wydaniu jest niedopuszczalne, bo przyjęcie bez zastrzeżeń zamyka wszelkie roszczenia
4. Szkodę niedającą się z zewnątrz zauważyć uprawniony musi zgłosić niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od odbioru

Art. 74 ust. 1 Prawa przewozowego nakazuje przewoźnikowi niezwłoczne protokolarne ustalenie stanu przesyłki oraz okoliczności powstania szkody, jeżeli przed wydaniem okaże się, że doznała ubytku lub uszkodzenia; ust. 2 rozciąga ten obowiązek na żądanie uprawnionego twierdzącego, że przesyłka jest naruszona. Ust. 3 dotyczy szkód niedających się z zewnątrz zauważyć przy odbiorze: przewoźnik ustala stan na żądanie zgłoszone niezwłocznie po ujawnieniu szkody, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia odbioru przesyłki.

26. Które stwierdzenie dotyczące reklamacji i wezwania do zapłaty według art. 75 Prawa przewozowego jest prawdziwe?

1. Uprawniony może pominąć reklamację i skierować pozew od razu, jeżeli wartość dochodzonej szkody przekracza 20 000 zł
2. Reklamację uważa się za bezskuteczną dopiero po upływie roku od jej doręczenia, jeżeli przewoźnik nie udzielił odpowiedzi
3. Reklamację lub wezwanie do zapłaty uważa się za bezskuteczne, jeżeli dłużnik nie zapłacił należności w terminie 3 miesięcy od doręczenia
4. Przewoźnik może wystąpić z pozwem o zapłatę przewoźnego bez uprzedniego wezwania dłużnika, bo reklamacja dotyczy tylko nadawcy

Art. 75 ust. 1 Prawa przewozowego uzależnia dochodzenie roszczeń w postępowaniu sądowym od bezskutecznego wyczerpania drogi reklamacji przez uprawnionego, a w przypadku przewoźnika — od bezskutecznego wezwania zobowiązanego do zapłaty. Według ust. 2 reklamację lub wezwanie uważa się za bezskuteczne, jeżeli dłużnik nie zapłacił dochodzonych należności w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia reklamacji lub wezwania. Ustawa nie przewiduje wyjątku zależnego od wartości szkody ani nie zwalnia przewoźnika z wezwania.

27. Uprawniony przyjął przesyłkę bez zastrzeżeń. W których przypadkach, według art. 76 Prawa przewozowego, roszczenia z tytułu ubytku lub uszkodzenia mimo to nie wygasają?

1. Ubytek lub uszkodzenie wynikło z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika wykonującego przewóz
2. Szkodę stwierdzono protokolarnie przed przyjęciem przesyłki przez uprawnionego w obecności przewoźnika
3. Uprawniony zgłosił szkodę widoczną z zewnątrz pisemnie w ciągu 14 dni od dnia przyjęcia przesyłki
4. Zaniechano protokolarnego stwierdzenia szkody z winy przewoźnika, który odmówił sporządzenia protokołu

Art. 76 Prawa przewozowego stanowi, że przyjęcie przesyłki bez zastrzeżeń powoduje wygaśnięcie roszczeń z tytułu ubytku lub uszkodzenia, chyba że szkodę stwierdzono protokolarnie przed przyjęciem, zaniechano takiego stwierdzenia z winy przewoźnika, szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika, albo szkodę niedającą się zauważyć z zewnątrz uprawniony stwierdził po przyjęciu i w terminie 7 dni zażądał ustalenia jej stanu, udowadniając, że powstała w czasie przewozu. Szkoda widoczna zgłoszona po 14 dniach nie mieści się w żadnym wyjątku.

28. Które stwierdzenia dotyczące przedawnienia roszczeń według art. 77 Prawa przewozowego są prawdziwe?

1. Roszczenia z tytułu zwłoki, która nie spowodowała ubytku lub uszkodzenia, przedawniają się z upływem 2 miesięcy od wydania
2. Roszczenia dochodzone na podstawie ustawy przedawniają się co do zasady z upływem roku od zdarzenia wskazanego w ustawie
3. Roszczenia z tytułu utraty przesyłki przedawniają się z upływem trzech lat od dnia zawarcia umowy przewozu
4. Bieg przedawnienia zawiesza się od wniesienia reklamacji do udzielenia odpowiedzi, najwyżej jednak na 3 miesiące

Art. 77 ust. 1 Prawa przewozowego przewiduje roczny termin przedawnienia, a ust. 2 — termin 2 miesięcy od dnia wydania przesyłki dla roszczeń z tytułu zwłoki, która nie spowodowała ubytku lub uszkodzenia. Ust. 4 zawiesza bieg przedawnienia na okres od wniesienia reklamacji lub wezwania do zapłaty do dnia udzielenia odpowiedzi i zwrócenia dokumentów, najwyżej jednak na okres przewidziany do załatwienia reklamacji (3 miesiące). Dla utraty przesyłki termin roczny biegnie od dnia, w którym uprawniony mógł uznać przesyłkę za utraconą (ust. 3 pkt 1).

29. Po jakim czasie uprawniony może, bez dalszych dowodów, uważać przesyłkę za utraconą w przewozie krajowym i międzynarodowym?

1. W przewozie CMR bez umówionego terminu — jeżeli towaru nie wydano w ciągu 60 dni po przyjęciu go przez przewoźnika
2. W każdym przewozie — po upływie 7 dni od dnia, w którym przesyłka miała być dostarczona do miejsca przeznaczenia
3. W przewozie krajowym — jeżeli przesyłka nie nadeszła do miejsca przeznaczenia w ciągu 30 dni od upływu terminu przewozu
4. W przewozie CMR z umówionym terminem — jeżeli towaru nie wydano w ciągu 30 dni po upływie umówionego terminu dostawy

Art. 52 Prawa przewozowego pozwala uprawnionemu uważać przesyłkę za utraconą, jeżeli nie nadeszła do miejsca przeznaczenia w ciągu 30 dni od upływu terminu przewozu. Art. 20 ust. 1 Konwencji CMR przewiduje analogiczne uprawnienie po 30 dniach od upływu umówionego terminu dostawy, a gdy terminu nie umówiono — po 60 dniach od przyjęcia towaru przez przewoźnika. Termin 7 dni w tych aktach dotyczy zgłaszania szkód niewidocznych, a nie uznania przesyłki za utraconą.

30. Kiedy do umowy przewozu drogowego towarów stosuje się Konwencję CMR?

1. Gdy strony wybiorą Konwencję w umowie, choćby oba miejsca leżały na terytorium tego samego państwa będącego jej stroną
2. Gdy miejsce przyjęcia przesyłki i miejsce dostawy leżą w dwóch różnych krajach, z których co najmniej jeden jest stroną Konwencji
3. Gdy przewóz jest zarobkowy i wykonywany pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron
4. Gdy przewóz dotyczy przesyłek pocztowych, zwłok lub rzeczy przesiedlenia między państwami będącymi stronami Konwencji

Art. 1 ust. 1 Konwencji CMR stanowi, że stosuje się ją do każdej umowy o zarobkowy przewóz drogowy towarów pojazdami, niezależnie od miejsca zamieszkania i przynależności państwowej stron, jeżeli miejsce przyjęcia przesyłki do przewozu i miejsce przewidziane dla jej dostawy znajdują się w dwóch różnych krajach, z których przynajmniej jeden jest krajem umawiającym się. Art. 1 ust. 4 wyłącza przewozy pocztowe, przewozy zwłok i przewozy rzeczy przesiedlenia. Sam wybór stron nie tworzy przewozu międzynarodowego w rozumieniu Konwencji.

31. Które stwierdzenie o liście przewozowym CMR (art. 4-5 Konwencji) jest prawdziwe?

1. List przewozowy CMR wystawia się w dwóch egzemplarzach: jeden dla nadawcy, drugi dla urzędu celnego wywozu
2. List przewozowy CMR wystawia się w jednym egzemplarzu, który towarzyszy przesyłce aż do chwili jej dostawy
3. Umowa przewozu międzynarodowego jest nieważna, jeżeli list przewozowy nie został podpisany przez odbiorcę
4. Brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływa na istnienie ani na ważność umowy przewozu

Art. 4 Konwencji CMR stanowi, że dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy, ale jego brak, nieprawidłowość lub utrata nie wpływa na istnienie ani na ważność umowy, która podlega nadal Konwencji. Art. 5 ust. 1 wymaga wystawienia listu w trzech oryginalnych egzemplarzach podpisanych przez nadawcę i przewoźnika: pierwszy wręcza się nadawcy, drugi towarzyszy przesyłce, trzeci zatrzymuje przewoźnik. Odbiorca nie podpisuje listu przy jego wystawieniu, lecz kwituje odbiór towaru.

32. Które dane powinien zawierać list przewozowy CMR zgodnie z art. 6 ust. 1 Konwencji?

1. Miejsce i datę wystawienia oraz nazwisko (nazwę) i adres nadawcy, przewoźnika i odbiorcy przesyłki
2. Miejsce i datę przyjęcia towaru do przewozu oraz miejsce przewidziane dla jego dostawy odbiorcy
3. Oświadczenie, że przewóz podlega przepisom Konwencji bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzulę umowną
4. Numer VIN pojazdu oraz dane osobowe każdego kierowcy przewidzianego do wykonania przewozu międzynarodowego

Art. 6 ust. 1 Konwencji CMR wymienia obowiązkowe dane listu: miejsce i datę wystawienia, nazwisko (nazwę) i adres nadawcy, przewoźnika i odbiorcy, miejsce i datę przyjęcia towaru oraz miejsce dostawy, określenie rodzaju towaru i sposobu opakowania, ilość sztuk, cechy i numery, wagę brutto, koszty przewozu, instrukcje celne oraz oświadczenie, że przewóz podlega Konwencji bez względu na przeciwną klauzulę (lit. k). Dane pojazdu i kierowców nie należą do treści listu.

33. Które stwierdzenia dotyczące obowiązków przewoźnika przy przyjęciu towaru według art. 8 Konwencji CMR są prawdziwe?

1. Przewoźnik zawsze waży towar i bada jego jakość laboratoryjnie na własny koszt przed rozpoczęciem załadunku
2. Zastrzeżenia przewoźnika wpisane do listu wiążą nadawcę automatycznie, nawet jeżeli nadawca ich nie przyjął
3. Przewoźnik sprawdza dokładność danych listu dotyczących ilości sztuk oraz ich cech i numerów, a także widoczny stan towaru
4. Jeżeli nie ma możliwości sprawdzenia, przewoźnik wpisuje do listu uzasadnione zastrzeżenia dotyczące tych danych

Art. 8 ust. 1 Konwencji CMR nakłada na przewoźnika przy przyjęciu towaru obowiązek sprawdzenia dokładności danych listu przewozowego dotyczących ilości sztuk, ich cech i numerów oraz widocznego stanu towaru i jego opakowania. Według ust. 2, jeżeli przewoźnik nie ma możliwości sprawdzenia, wpisuje do listu uzasadnione zastrzeżenia, które wiążą nadawcę tylko wtedy, gdy je wyraźnie przyjął w liście. Ważenie i badanie zawartości następuje tylko na żądanie nadawcy i na jego koszt (ust. 3).

34. Które stwierdzenia dotyczące mocy dowodowej listu przewozowego CMR (art. 9 Konwencji) są prawdziwe?

1. W braku przeciwnego dowodu list stanowi dowód zawarcia umowy, jej warunków i przyjęcia towaru przez przewoźnika
2. W braku uzasadnionych zastrzeżeń domniemywa się, że towar i opakowanie były w dobrym stanie widocznym przy przyjęciu
3. Domniemanie dobrego stanu towaru obejmuje także jego stan wewnętrzny, niewidoczny dla przewoźnika przy przyjęciu
4. List przewozowy stanowi dowód niepodważalny: przeciwko jego treści nie można prowadzić żadnego dowodu przeciwnego

Art. 9 ust. 1 Konwencji CMR stanowi, że w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy i przyjęcia towaru przez przewoźnika. Według ust. 2 w braku uzasadnionych zastrzeżeń przewoźnika domniemywa się, że towar i jego opakowanie były w dobrym stanie widocznym w chwili przyjęcia, a ilość sztuk, cechy i numery były zgodne z danymi listu. Domniemanie dotyczy stanu widocznego i jest wzruszalne — dowód przeciwny jest dopuszczalny.

35. Które zdania dotyczące prawa rozporządzania towarem według art. 12 Konwencji CMR są prawdziwe?

1. Prawo nadawcy wygasa, gdy drugi egzemplarz listu wydano odbiorcy lub gdy odbiorca skorzystał z uprawnienia z art. 13 ust. 1
2. Nadawca może zastrzec w liście, że prawo rozporządzania przysługuje odbiorcy już od chwili wystawienia listu przewozowego
3. Nadawca może zażądać wstrzymania przewozu, zmiany miejsca dostawy lub wydania towaru innemu odbiorcy niż wskazany w liście
4. Wykonanie prawa rozporządzania nie wymaga przedstawienia przewoźnikowi pierwszego egzemplarza listu przewozowego

Art. 12 ust. 1 Konwencji CMR przyznaje nadawcy prawo rozporządzania towarem: wstrzymania przewozu, zmiany miejsca dostawy lub wydania towaru innemu odbiorcy. Według ust. 2 prawo to wygasa z chwilą, gdy drugi egzemplarz listu został wydany odbiorcy lub gdy odbiorca skorzystał z prawa z art. 13 ust. 1; ust. 3 pozwala nadawcy zastrzec w liście, że prawo rozporządzania przysługuje odbiorcy od chwili wystawienia listu. Ust. 5 lit. a wymaga przedstawienia przewoźnikowi pierwszego egzemplarza listu z wpisanymi nowymi instrukcjami.